Đổi mới tổ chức bộ máy không chỉ là câu chuyện “cắt – gộp” đầu mối. Đó là một cuộc cách mạng quản trị trong toàn hệ thống chính trị, nơi mỗi chức năng được thiết kế lại để phục vụ Nhân dân nhanh hơn, minh bạch hơn; nơi chuyển đổi số, phân cấp – ủy quyền và trách nhiệm giải trình trở thành chuẩn mực. Triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Đảng về tinh gọn tổ chức bộ máy, gắn với sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã đang mở ra một giai đoạn mới: tinh gọn để mạnh hơn.
Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25-10-2017 của Ban chấp hành Trung ương là chủ trương lớn, không chỉ tác động sâu sắc đến năng lực lãnh đạo của bộ máy các cấp, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế – xã hội, tạo động lực đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Triển khai thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, hệ thống tổ chức của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội đã từng bước được đổi mới; chức năng, nhiệm vụ được phân định, điều chỉnh hợp lý hơn, từng bước đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN.
Lợi dụng vấn đề này, các thế lực thù địch đưa ra những quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc để chống phá Đảng, Nhà nước. Yêu cầu cấp thiết đặt ra cho các cấp, các ngành, cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân phải nhận diện rõ bản chất, nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động phòng ngừa, tích cực đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch, phản động. Đồng thời, đoàn kết, thống nhất, chung tay, chung sức, đồng lòng thực hiện có hiệu quả công tác sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay.
Vì sao đây là một “cuộc cách mạng” thật sự?
Gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới đất nước đem đến cho nước ta những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, tạo thế và đà để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc .Tuy nhiên, trong nhiều năm, bộ máy ở một số nơi còn cồng kềnh, chồng chéo nhiệm vụ; một số thủ tục hành chính kéo dài, tầng nấc trung gian nhiều, làm tăng chi phí xã hội và bào mòn niềm tin của người dân và doanh nghiệp. Khi quy mô nền kinh tế tăng nhanh, yêu cầu quản trị hiện đại, số hóa dịch vụ công và hội nhập quốc tế khiến mô hình tổ chức cũ không còn phù hợp, điều này đặt ra yêu cầu cấp bách thực hiện quyết liệt “cuộc cách mạng” nhằm xây dựng hệ thống chính trị thật sự tinh, gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.
Chủ trương tinh gọn bộ máy vì vậy không chỉ là giảm số lượng đơn vị hay biên chế, mà là thiết kế lại toàn chuỗi giá trị công: từ hoạch định chính sách, thực thi, giám sát đến đánh giá kết quả. Cùng với đó, sắp xếp đơn vị hành chính hướng đến một không gian quản trị hợp lý hơn, phù hợp điều kiện dân cư, hạ tầng, kinh tế – xã hội, đảm bảo người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.
Đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đáp ứng yêu cầu “Tinh – Gọn – Mạnh – Hiệu năng – Hiệu lực – Hiệu quả”.
Quan điểm “Tinh – Gọn – Mạnh – Hiệu năng – Hiệu lực – Hiệu quả” do Đồng chí GS, TS, Tổng Bí thư Tô Lâm đề ra đã trở thành kim chỉ nam quan trọng cho công cuộc đổi mới tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị. Để bảo đảm thực hiện quan điểm chỉ đạo đúng đắn đó, trong thời gian tới, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cần tập trung đổi mới nội dung cụ thể sau:
Một là, đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, ít tầng cấp, ít đầu mối, không trùng lắp, không chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Thực hiện rà soát, tổ chức lại đơn vị có chức năng, nhiệm vụ trùng lặp, loại bỏ tầng nấc trung gian.
Hai là, xây dựng cơ chế vận hành của cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị bảo đảm thống nhất, thông suốt, nhanh nhạy, hiệu lực, hiệu quả. Các mối quan hệ ngang, dọc giữa các cấp, các ngành, các cơ quan, tổ chức, mối quan hệ lãnh đạo, quản lý giữa cấp trên và cấp dưới, giữa cá nhân người đứng đầu và tập thể, quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức cùng cấp,… phải được xác định hợp lý, ăn khớp, đồng bộ, nhịp nhàng. Chú trọng chuyển đổi quy trình nội bộ cũng như mối quan hệ giữa các cấp, cơ quan, tổ chức trong bộ máy trên cơ sở ứng dụng công nghệ số, tăng cường mối quan hệ tương tác giữa chính quyền với người dân.
Ba là, tăng cường, đổi mới cơ chế phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương theo hướng bảo đảm quản lý thống nhất của Trung ương, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng địa phương. Phân cấp, phân quyền phải rành mạch, rõ việc, rõ địa chỉ, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nhưng phải gắn với cơ chế kiểm tra, thanh tra, giám sát quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Bốn là, tinh gọn tổ chức bộ máy gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, thực tài, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Có cơ chế, chính sách hợp lý, đủ mạnh để thu hút, trọng dụng người có tài năng và có phẩm chất đạo đức tốt vào làm việc cho cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị.
Năm là, đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị phải bảo đảm thu hút, mở rộng sự tham gia và vai trò giám sát của người dân; tăng cường, củng cố mối quan hệ mật thiết với nhân dân, phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân.
Nâng cao năng lực quản trị quốc gia và hiện đại hóa hệ thống tổ chức quản lý của bộ máy nhà nước trong hệ thống chính trị là mục tiêu xuyên suốt và là yêu cầu tất yếu để phát triển đất nước.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả cải cách tổ chức bộ máy một cách cụ thể, minh bạch, đặc biệt là các chỉ số về mức độ hài lòng của người dân, hiệu suất công việc, chi phí vận hành và hiệu quả kinh tế – xã hội. Đồng thời, xây dựng cơ chế sàng lọc và giám sát, đánh giá, cải tiến liên tục; hoàn thiện khung pháp lý và chính sách về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; đẩy mạnh chuyển đổi số; đổi mới mô hình quản trị địa phương theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng và tăng cường trách nhiệm giải trình. Xây dựng chế độ công vụ mới theo vị trí việc làm, theo hướng năng động, trách nhiệm, minh bạch, dựa trên hiệu quả công việc và trọng dụng nhân tài, xác định “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả”. Tái bố trí nhân sự một cách linh hoạt. Xây dựng môi trường làm việc thuận lợi để cán bộ, đảng viên được phát huy tối đa năng lực, trình độ, sở trường, tính tự chủ, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, từ đó nâng cao hiệu quả và tính linh hoạt trong quản lý. Ðồng thời, tăng cường hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu để nâng cao trình độ chuyên môn, công nghệ, đạo đức công vụ và năng lực thích ứng để đội ngũ CBCCVC đáp ứng tốt yêu cầu công việc trong bối cảnh mới.
Các bước hành động then chốt thực hiện đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng “Tinh – Gọn – Mạnh – Hiệu năng – Hiệu lực – Hiệu quả”
Thứ nhất, rà soát chức năng, nhiệm vụ: Lập bản đồ quy trình công vụ, chỉ rõ “điểm nghẽn”, bỏ trùng lặp.
Thứ hai, tái thiết kế tổ chức: Gộp – tách đầu mối theo chuỗi giá trị công; thiết lập trung tâm dịch vụ công một cửa, một cửa liên thông.
Thứ ba, chuẩn hóa vị trí việc làm – tinh giản biên chế gắn năng lực: Đánh giá theo KPI công vụ, dịch chuyển người phù hợp, đào tạo lại.
Thứ tư, sắp xếp đơn vị hành chính: Căn cứ dân số, diện tích, hạ tầng, lịch sử – văn hóa; bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.
Thứ năm, chuyển đổi số toàn diện: Hệ thống quản trị số, hồ sơ số, chữ ký số; nền tảng dữ liệu dùng chung; giám sát thời gian thực.
Thứ sáu, truyền thông – dân vận khéo: Công khai phương án, lắng nghe phản hồi, giải quyết kịp thời tâm tư cán bộ, Nhân dân.
Góc nhìn từ Vietcombank: Tinh gọn để thúc đẩy an toàn – hiệu quả – bền vững
Tinh gọn tổ chức không chỉ là giảm đầu mối, mà là kiến trúc lại cách ngân hàng phục vụ khách hàng và quản trị rủi ro. Với Vietcombank – định chế tài chính trụ cột của nền kinh tế – việc triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tinh gọn bộ máy, gắn với sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, đang mở ra một giai đoạn đổi mới đồng bộ: chuẩn hóa mô hình, số hóa quy trình, phân cấp có kiểm soát và đề cao văn hóa kỷ luật – liêm chính của tổ chức đảng trong doanh nghiệp.
Sự dịch chuyển địa giới hành chính, yêu cầu kết nối liên thông dữ liệu nhà nước – doanh nghiệp, áp lực cạnh tranh số và tiêu chuẩn an toàn hệ thống ngày càng cao khiến mô hình vận hành cũ trở nên cồng kềnh, chi phí lớn. Ở tầm vĩ mô, sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã kéo theo nhu cầu tái quy hoạch mạng lưới ngân hàng, chuẩn hóa quan hệ đại diện, giấy phép hoạt động, quy trình phối hợp với chính quyền địa phương. Ở tầm vi mô, khách hàng đòi hỏi dịch vụ nhanh – thuận tiện – an toàn dữ liệu. Tất cả đặt Vietcombank trước bài toán: tinh gọn nhưng không giản lược, giảm tầng nấc nhưng tăng chất lượng phục vụ và kiểm soát rủi ro.
Là một định chế tài chính chủ lực, Vietcombank triển khai chủ trương tinh gọn bộ máy thông qua tái cấu trúc mô hình vận hành và chuẩn hóa quản trị rủi ro:
Một là, sắp xếp đầu mối khối/ban theo chuỗi giá trị khách hàng: từ phát triển sản phẩm – kinh doanh – quản trị rủi ro – vận hành – tuân thủ.
Hai là, chuẩn hóa quy trình tín dụng, kiểm soát rủi ro theo thông lệ Basel; số hóa phê duyệt, triển khai eKYC, quản trị dữ liệu tập trung.
Ba là, tối ưu mạng lưới: rà soát điểm giao dịch, phát triển ngân hàng số, tăng năng suất lao động trên mỗi cán bộ; chuyển một phần giao dịch thường quy sang kênh số.
Bốn là, KPI gắn chất lượng tăng trưởng: không chạy theo số lượng, tập trung an toàn hệ thống, nợ xấu, lợi nhuận bền vững.
Năm là, Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh: Quy định nêu gương, kiểm tra – giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực; phát huy văn hóa Vietcombank – kỷ luật, chuyên nghiệp, nhân văn.
Kết quả mong đợi là một tổ chức tinh gọn nhưng linh hoạt, ra quyết định nhanh, chất lượng dịch vụ vượt trội, đóng góp nhiều hơn cho nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và an sinh cộng đồng.
Tại các chi nhánh, Chi ủy/Đảng bộ bộ phận là “điểm tựa” để chính sách đi vào đời sống: Đảng viên gương mẫu chuyển đổi số, “đã yêu cầu khách hàng ký số thì cán bộ phải thuần thục trước”, “đã nói giảm thủ tục quy trình thì lãnh đạo trực tiếp ra quầy kiểm tra quy trình”. Nêu gương – kỷ luật – nhân văn là ba từ khóa để tinh gọn không trở thành “cắt giảm cơ học” mà là nâng cấp chất lượng phục vụ.
Đảng bộ Vietcombank Nam Sài Gòn chụp ảnh lưu niệm trong chuyến về nguồn thăm Lăng Bác năm 2025
Kết luận: Trách nhiệm và cơ hội của thế hệ hôm nay
Triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, gắn với sắp xếp đơn vị hành chính là một nhiệm vụ lớn, khó và mới nhưng không thể chậm trễ. Thành công đòi hỏi ý chí chính trị kiên định, thiết kế thể chế công nghệ bài bản, đồng thuận xã hội và một đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
“Tinh gọn để mạnh hơn” không phải là khẩu hiệu. Đó là lời cam kết của hệ thống chính trị trước Nhân dân: làm việc tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn,để đất nước tăng tốc phát triển, để từng đồng thuế của dân được sử dụng hiệu quả, và để niềm tin được bồi đắp mỗi ngày.
Trong bối cảnh đầy biến động hiện nay, việc đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên cao nhất, lấy nhân dân làm trung tâm là nguyên tắc cốt lõi để định hướng cải cách, tìm ra cách tiếp cận mới trong quản lý nhà nước, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thành công cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, nâng cao năng lực thích ứng của hệ thống chính trị trước những yêu cầu mới của thời đại
Tác giả: Trần Ngọc Khánh Hà – Chi bộ 1 – Đảng bộ Vietcombank Nam Sài Gòn
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- ĐCSVN: Tài liệu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai nghị quyết Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII, ngày 15-4-2025.
- ĐCSVN: Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19-5-2018 về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
- Phạm Thị Thanh Trà (2025), Đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị “tinh – gọn – mạnh – hiệu năng – hiệu lực – hiệu quả” theo tinh thần định hướng của Đồng chí GS, TS, Tổng Bí thư Tô Lâm , truy cập ngày 24/09/2025, từ https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/1053602/doi-moi-to-chuc-bo-may-cua-he-thong-chinh-tri-%E2%80%9Ctinh—gon—manh—hieu-nang—hieu-luc—hieu-qua%E2%80%9D-theo-tinh-than-dinh-huong-cua-dong-chi-gs%252C-ts%252C-tong-bi-thu-to-lam.aspx
