Sáng 5-9 hơn 100 người yêu thích trà đạo và nghệ thuật tử sa đã có mặt tại TP.HCM giao lưu với nhà thơ đa tài đến từ Bắc Kinh – Dương Thanh Từ.
Chương trình do Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM, Công ty cổ phần văn hóa Chi, Viện Trao đổi văn hóa với Pháp (Idecaf)… phối hợp thực hiện.
Dương Thanh Từ sinh sống và làm việc tại Bắc Kinh, quê quán Nam Kinh, tỉnh Giang Tô. Bà là nhà văn đa tài hiếm thấy trên văn đàn Trung Quốc.
Bà không chỉ sáng tác văn thơ, mà còn là một nhà phê bình nghệ thuật, họa sĩ, thư pháp gia, kịch tác gia, nghệ nhân ấm tử sa và được đào tạo bài bản về nhạc cụ truyền thống từ thuở nhỏ, biểu diễn thuần thục rất nhiều nhạc cụ dân tộc, hát được nhiều loại hình nghệ thuật như kinh kịch…
Đặc biệt hơn nữa, bà là một chuyên gia sáng tác và nghiên cứu tử sa rất lâu năm với nhiều bề dày thành tích đáng nể, là Phó chủ tịch Ủy ban Chuyên môn thư pháp và hội họa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu nghệ thuật tử sa trực thuộc Hội Văn học nghệ thuật XHCN Trung Quốc. Giới học thuật Trung Quốc trân trọng gọi bà bằng danh xưng “Thanh Từ Nữ Sử” – một cách gọi tôn kính dành cho những người phụ nữ có học thức cao và tài năng xuất chúng. Tác phẩm của bà được vinh danh tại rất nhiều giải thưởng danh giá cấp quốc gia và quốc tế.
Gốm tử sa Nghi Hưng là một di sản truyền thừa tinh xảo bậc nhất trong lịch sử cho đến nay, nơi hội tụ đông đảo danh nghệ nhân tài ba cùng sự hoà quyện tuyệt vời với văn hoá nghệ thuật. Ở đó, người ta bắt gặp thư pháp, hội hoạ, thơ ca, triện khắc, ấn chương và niêm khoản, đồng thời còn lưu giữ nguyên vẹn mạch truyền thừa thi ca cùng tư liệu văn hiến. Cá tính cùng phong cách của gốm tử sa trong các nghề thủ công truyền thống là “độc nhất vô nhị”, và cũng có thể nói là thuộc hàng hiếm có khó tìm.
Ấm tử sa vừa là trà cụ thiết thực dùng để uống trà, vừa là tác phẩm nghệ thuật đong đầy giá trị thưởng lãm cùng giá trị thẩm mỹ. Các loại ấm thường gặp gồm “quang khí” và “hoa khí”. Vậy thế nào là quang khí? Quang khí là loại ấm được tạo dáng từ những khối hình học như hình cầu, hình trụ, hình lập phương, hình hộp chữ nhật… không điểm xuyết bất kỳ họa tiết hoa văn nào; trên thân ấm không khắc chữ, không đề thơ, không trang trí tranh vẽ, cũng không tạo thêm bất kỳ hình trang trí nào. Quang khí được chia thành hai loại: khí tròn và khí vuông. Trong giới chế tác ấm còn lưu truyền câu nói: “Ba tròn không bằng một vuông.” Không lệch không nghiêng, chẳng thừa cũng chẳng thiếu chính là cảnh giới cao nhất mà người chế tác quang khí theo đuổi.
Đồ gốm tử sa Nghi Hưng không phải là loại đồ gốm được làm từ đất đỏ hay đất tím thông thường, cũng không phải loại sa khí bình thường, mà chuyên chỉ những vật dụng được chế tác từ nguyên liệu đất sét tử sa của Nghi Hưng.
Ấm tử sa thời Tống chủ yếu được dùng để đun nước, chế tác theo phương pháp tán đinh ghép nối, đường nét còn thô giáp, có sự khác biệt rất lớn so với những chiếc ấm tử sa dùng để pha trà sau này.
Ấm đề lương của Tô Đông Pha
Là Viện trưởng Viện Nghiên cứu nghệ thuật tử sa, Phó chủ tịch Ủy ban Chuyên môn thư pháp và hội họa, Ủy viên Hội Thơ ca Trung Quốc, học trò của Đại sư nghệ thuật trà cụ và nghệ nhân chế tác ấm tử sa nổi tiếng Trung Quốc Lý Xương Hồng – nhà thơ Dương Thanh Từ cũng đích thân mang một số chiếc ấm tử sa quý do bà tự làm đến trưng bày và giới thiệu kỹ lưỡng quá trình bà thai nghén, sáng tạo ra tác phẩm, đồng thời mời người nghe lên tương tác, chạm tay và thưởng ngoạn từng chiếc ấm.
Ông Trần Xuân Thủy – Phó giám đốc Sở Ngoại vụ TP.HCM – nói: “Văn hóa uống trà là một tài sản chung quý giá của Trung Quốc và Việt Nam. Tuy mỗi quốc gia có những cách thưởng thức riêng, nhưng chúng ta đều hướng đến tìm niềm vui trong chén trà, dùng trà kết bạn”.
Theo ông Đỗ Quang Tuấn Hoàng – nhà nghiên cứu văn hóa bản địa Việt, tác giả cuốn Ngàn năm trà Việt, hơn 20 năm trước, cơ hội để được ngắm nhìn những chiếc ấm tử sa tại Việt Nam là điều vô cùng khan hiếm và quý giá, được sở hữu chúng là niềm đam mê khát khao của tất cả những người yêu thích trà đạo, tuy nhiên không phải ai cũng có điều kiện thực hiện. Bởi một chiếc ấm tử sa đẹp trên thị trường hiện nay cũng có giá trung bình vài trăm triệu đồng trở lên.
Ông Nguyễn Khắc Huy – đồng sáng lập Tử Sa Trân Ngoạn – cho biết tình yêu với ấm tử sa của ông bắt nguồn từ khoảng năm 2010, khi đi tìm trà để tặng ba vợ, từ đó hình thành nên những hành trình từ tò mò, yêu thích, tìm hiểu, va vấp và dần hình thành niềm đam mê sưu tầm ấm tử sa và sáng lập nên Tử Sa Trân Ngoạn.
“Khi hiểu được giá trị phía sau một tác phẩm, chúng ta sẽ không chỉ sở hữu một chiếc ấm, mà còn có cơ hội chạm vào một phần của lịch sử, văn hóa và nghệ thuật được truyền lại qua đôi tay của những người nghệ nhân. Đối với tôi, đó có lẽ là điều đẹp nhất mà trà và tử sa đã mang đến trong hơn mười năm qua”, ông Khắc Huy nói.
Tại các cuộc giao lưu, nhà thơ Dương Thanh Từ còn tặng một số ấm tử sa do chính bà tự tay làm cho văn nghệ sĩ Việt Nam.
Chuỗi sự kiện giao lưu thơ ca và nghệ thuật tử sa với nhà thơ Dương Thanh Từ được đánh giá như một đóng góp tích cực trong nỗ lực xây dựng nhịp cầu thơ ca giữa hai nước Việt Nam – Trung Quốc, góp phần quảng bá và tôn vinh giá trị sáng tạo của cả hai nền thơ ca Việt -Trung, qua đó khẳng định vai trò của giao lưu văn học như một cầu nối hiểu biết và hợp tác bền vững giữa hai quốc gia.
Thanh Nguyên
