Tuy nhiên, theo các chyên gia, thị trường logistics tại Việt Nam đang gặp không ít nút thắt. Ông Đào Trọng Khoa – Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, chi phí logistics của Việt Nam còn cao, chiếm khoảng hơn 20% GDP, trong khi mức trung bình thế giới là 11% GDP.
Ông Khoa dẫn chứng, chi phí vận tải hiện chiếm khoảng 59% trong chi phí logistics tại Việt Nam. Chi phí này đang chiếm 30-40% trong cơ cấu giá thành sản phẩm, trong khi các nước là 15%. Điều này đã làm giảm khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt. Hơn nữa, tỷ lệ giao hàng không thành công khá cao, khoảng 10%, đẩy chi phí doanh nghiệp logistics tăng thêm do phát sinh chi phí lưu kho, kiểm đếm…
Sự phân mảnh, thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong lĩnh vực logistics cũng đang là điểm yếu đáng kể trong điều kiện thị trường cung cấp dịch vụ của Việt Nam có sự cạnh tranh gay gắt và 80% là nằm trong tay doanh nghiệp ngoại. Các mô hình vận chuyển, dịch vụ logistic theo phương thức truyền thống đã trở nên “già cỗi”. Trong vận tải hàng hóa, doanh nghiệp logistics trong nước mới được khách hàng thuê vận chuyển tới cảng nội địa; sau cảng là do doanh nghiệp nước ngoài quyết định đơn vị vận chuyển.
Vì thế, “ở cả chiều mua và bán, doanh nghiệp logistics trong nước đều hạn chế về sân chơi”, Thứ trưởng Công Thương Trần Quốc Khánh nhận xét.
Tàu cập cảng Gemalink (thuộc cụm cảng Cái Mép -Thị Vải) bốc dỡ hàng. Ảnh: Đăng Khoa.
Với 20% thị phần logistics do các doanh nghiệp trong nước nắm giữ, còn 80% dòng chảy hàng hoá lĩnh vực này thuộc về các “tay chơi ngoại”, ông Trần Trung Hưng – Tổng giám đốc Viettel Post cảnh báo, nếu không có sự thay đổi, không chuyển đổi số, doanh nghiệp logistics sẽ mất sức cạnh tranh, mất dần thị phần. “Nếu không thay đổi, ngay 20% thị phần ít ỏi doanh nghiệp Việt đang có cũng sẽ “tuột khỏi tay”, ông nói.
Cạnh tranh khốc liệt ở cả chiều mua, bán buộc các doanh nghiệp logistics trong nước phải chuyển đổi công nghệ, liên kết, hình thành các mạng lưới quy mô lớn có năng lực dẫn dắt thị trường để vượt qua thách thức cạnh tranh với các “đại gia” logistics quốc tế.
Tính toán của một doanh nghiệp cung cấp nền tảng số trong lĩnh vực này cho thấy, ứng dụng công nghệ chuyển đổi số sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hiệu quả, giảm chi phí 30%. “Đầu tư cho công nghệ là bài toán sống còn của mỗi doanh nghiệp logistics, đó cũng là đầu tư cho tương lai”, ông Đỗ Huy Bình – Tổng giám đốc Smartlock nhìn nhận.
Nhưng ngay cả khi nhận thức được việc cần chuyển đổi, thì bản thân các doanh nghiệp logistics trong nước cũng gặp lúng túng, trở ngại.
Ông Khoa cho hay, phần lớn hội viên của VLA là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nên thiếu vốn đầu tư. Họ cũng gặp khó khăn trong lựa chọn công nghệ phù hợp, đa phần dùng các giải pháp đơn lẻ. Khoảng 40% ứng dụng công nghệ đang được sử dụng tại các doanh nghiệp logistics là ứng dụng cơ bản, như quản lý giao nhận quốc tế, quản lý kho hàng, vận tải, trao đổi dữ liệu điện tử, khai báo hải quan… trong khi dịch vụ logistics thường hoạt động theo chuỗi.
“Lộ trình chuyển đổi số ở mỗi doanh nghiệp logistics cần theo kế hoạch bài bản, dài hạn. Việc lựa chọn mô hình, nền tảng số nào để chuyển đổi cũng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng”, ông nói.
Các chuyên gia khuyến nghị, Chính phủ cần có chính sách khuyến khích chuyển đổi số, hỗ trợ vốn vay và lãi vay ưu đãi cho các doanh nghiệp chuyển đổi số và các startup về giải pháp công nghệ số. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp logistics có thể mua hoặc thuê giải pháp từ các doanh nghiệp cung cấp phần mềm khi chưa có đủ khả năng tài chính.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Quang Trung – Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam cho rằng, ngoài công nghệ, mối liên kết 3 bên gồm doanh nghiệp vận tải, kho/cảng và chính quyền, cơ quan quản lý cũng cần được đẩy mạnh, tạo thành chuỗi kết nối chuyên chở hàng hoá trên nền tảng hạ tầng sẵn có. “Trên nền tảng con người, hạ tầng và công nghệ thì sự phân mảnh trong lĩnh vực logistics sẽ được khắc phục”, ông Trung chia sẻ.
Theo VNE
