Trong những năm gần đây, Liên minh châu Âu (EU) liên tục siết chặt và hạ thấp mức dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với nhiều hoạt chất, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát đối với nông sản nhập khẩu. Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về MRLs ngày càng trở thành hàng rào kỹ thuật với yêu cầu khắt khe, tần suất cập nhật nhanh, nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn, thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, gây khó khăn cho các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.
Diễn biến này cho thấy, EU không chỉ tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu mà còn siết chặt ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng, đặc biệt với các hoạt chất không còn được phép sử dụng tại EU. Cách tiếp cận mới dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mặt hàng thanh long của Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra là 30%, không phải 50% như một số thông tin trước đó.
 |
| Thông tin thanh long của Việt Nam đang thuộc diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra là 50% là chưa chính xác. Ảnh: Hải Nguyễn |
Một số mặt hàng khác cũng đang chịu kiểm soát tăng cường gồm: ớt (50%), đậu bắp (50%), sầu riêng (20%). Riêng chanh leo hiện chưa thuộc diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường của EU.
Ngay sau khi nhận được các thông báo không tuân thủ từ phía EU liên quan đến vi phạm về MRLs, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đều chỉ đạo cơ quan chuyên ngành tổ chức thực hiện truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn tất các báo cáo khắc phục gửi cho cơ quan có thẩm quyền của EU.
Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thường xuyên có các văn bản, hội nghị để chỉ đạo, đôn đốc các địa phương, Hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp tăng cường thực hiện công tác kiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP), đặc biệt đối với hàng xuất khẩu. Đồng thời cũng chỉ đạo ban hành nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp, triển khai các chương trình nuôi thả các tác nhân phòng trừ sinh học để giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất. Nhờ đó, số lượng các thông báo không tuân thủ quy định về ATTP của EU đã giảm rõ rệt trong thời gian qua. Nếu năm 2024, số lượng thông báo không tuân thủ của Việt Nam là 64 cảnh báo thì sang 2025 chỉ còn 17 cảnh báo.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định EU tiếp tục là thị trường tiềm năng nhưng có yêu cầu rất cao về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm. Để duy trì và phát triển thị trường này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ khẩn trương hoàn thiện báo cáo kỹ thuật về việc triển khai Kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại, nhằm đàm phán với EU giảm tần suất, tỉ lệ kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793.
Chủ động theo dõi, tổng hợp ý kiến và trao đổi kịp thời với cơ quan chức năng EU về các dự thảo quy định mới, đặc biệt liên quan đến cách tiếp cận MRLs. Tổ chức các hội nghị, tập huấn kỹ thuật cho doanh nghiệp, người sản xuất và cán bộ địa phương nhằm cảnh báo, phổ biến kịp thời các quy định mới của EU.
Đồng thời, nâng cao năng lực tuân thủ quy định của EU cho doanh nghiệp, người sản xuất và hệ thống kỹ thuật địa phương. Định hướng sản xuất theo hướng bền vững, tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất.
