Tại TP. Hồ Chí Minh Triển lãm Doanh nghiệp Khí hậu & Đối thoại Chính sách P4G vừa diễn ra, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp đã cùng nhau nhìn thẳng vào những rào cản đang kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế xanh tại Việt Nam. Dù tiềm năng lớn, nhưng các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực này vẫn đang loay hoay tìm lời giải cho bài toán tài chính, chính sách và hạ tầng.
Phiên buổi sáng: Hội Thảo giới thiệu các Doanh nghiệp Xanh
Sự kiện được tổ chức bởi các đối tác P4G tại Việt Nam, tiếp nối thành công của Hội nghị Thượng đỉnh P4G, nhằm khẳng định cam kết của Việt Nam trong mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Triển lãm đã giới thiệu 10 doanh nghiệp công nghệ khí hậu tiên phong, mang đến những giải pháp đột phá từ năng lượng tái tạo, di chuyển xanh đến nông nghiệp thông minh và kinh tế tuần hoàn.
Tổng Lãnh sự Raïssa Marteaux,Tổng lãnh sự Hà Lan phát biểu khai mạc Thảo luận chính sách.
Tại sự kiện, các giải pháp về năng lượng tái tạo và di chuyển xanh đã thu hút sự quan tâm đặc biệt, cho thấy tiềm năng chuyển đổi mạnh mẽ của các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam. Alterno nổi bật với công nghệ pin cát lưu trữ nhiệt và điện, một giải pháp đột phá giúp giảm phát thải carbon trong các ngành công nghiệp, dân cư và nông nghiệp. Trong khi đó, Stride đang dân chủ hóa việc tiếp cận năng lượng sạch bằng cách cung cấp các giải pháp tài chính linh hoạt cho điện mặt trời áp mái, giúp cả hộ gia đình và doanh nghiệp dễ dàng chuyển đổi với chi phí hợp lý.
EBOOST vận hành mạng lưới trạm sạc xe thông minh cho mọi loại xe điện hai bánh và bốn bánh, khắc phục khoảng trống hạ tầng và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang di chuyển xanh.
EBOOST vận hành mạng lưới trạm sạc xe thông minh cho mọi loại xe điện hai bánh và bốn bánh, khắc phục khoảng trống hạ tầng và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang di chuyển xanh.
Để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng, VoxCool đã giới thiệu hệ thống làm mát hiệu suất cao, giúp giảm thiểu đáng kể lượng điện tiêu thụ trong các cơ sở thương mại và công nghiệp. Đặc biệt, EBOOST đang giải quyết một trong những rào cản lớn nhất của di chuyển xanh bằng cách vận hành mạng lưới trạm sạc thông minh cho mọi loại xe điện hai bánh và bốn bánh, thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện sạch.
Một trong những dự án hợp tác đáng chú ý nhất tại sự kiện là sự kết hợp giữa VoxCool và ASSIST trong việc triển khai công nghệ “Cold Battery” tại Việt Nam. Đây là một giải pháp làm lạnh tiết kiệm chi phí, ít phát thải, sử dụng vật liệu địa phương và tích hợp với hệ thống năng lượng thông minh. Dự án này không chỉ giúp cắt giảm tới 50% chi phí điện và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, mà còn hạn chế thất thoát sau thu hoạch trong chuỗi cung ứng lạnh. Với khoản tài trợ khoảng 350.000 USD từ P4G, cùng sự hợp tác chặt chẽ với các cơ quan chính phủ và tổ chức quốc tế, dự án hướng tới mở rộng thí điểm, thúc đẩy mô hình “Làm lạnh theo yêu cầu” (Cooling-as-a-Service) và xây dựng các tiêu chuẩn làm lạnh bền vững, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và hành động khí hậu tại Việt Nam.
Đại diện VoxCool giới thiệu về hệ thống làm mát hiệu suất cao, giảm thiểu tiêu thụ năng lượng trong các cơ sở thương mại và công nghiệp
Sự kiện cũng là minh chứng rõ nét cho vai trò cầu nối của các tổ chức như ASSIST. Một đại diện doanh nghiệp đã chia sẻ rằng chính ASSIST là đơn vị đã kết nối công ty với các cơ quan quản lý nhà nước phù hợp, tạo cơ hội để doanh nghiệp trao đổi trực tiếp, nhận được những hướng dẫn và thông tin thiết thực. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp xanh giải quyết những vướng mắc về mặt pháp lý mà còn giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sát thực hơn về những khó khăn mà doanh nghiệp đang đối mặt. Vai trò của các tổ chức trung gian như vậy là cực kỳ quan trọng, giúp rút ngắn khoảng cách giữa ý tưởng đổi mới và hiện thực hóa chính sách, tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ hiệu quả hơn cho tăng trưởng xanh tại Việt Nam.
Phiên thảo luận chính sách tại sự kiện
Thách thức từ khoảng cách chính sách và tài chính
Buổi chiều của sự kiện là phiên đối thoại chính sách sôi nổi, nơi các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn lớn.
- Khoảng cách thực thi chính sách: Mặc dù Việt Nam đã có những chính sách tăng trưởng xanh đầy tham vọng, việc triển khai trên thực tế lại gặp nhiều vướng mắc. Các doanh nghiệp gặp khó khăn với các tiêu chuẩn kỹ thuật không rõ ràng, đặc biệt trong lĩnh vực phân loại và tái chế. Nhiều đại biểu đề xuất cần có các cơ chế “sandbox” (khung thử nghiệm) để các công nghệ và mô hình kinh doanh mới có thể được thử nghiệm và điều chỉnh chính sách kịp thời.
- Rào cản tài chính: Vấn đề vốn là “nút thắt cổ chai” lớn nhất. Các ngân hàng truyền thống thường e dè với các mô hình kinh doanh sáng tạo, rủi ro cao của startup xanh. Trong khi đó, nguồn vốn quốc tế lại gặp phải rào cản về tỷ giá và quy định phức tạp. Để giải quyết vấn đề này, cần thiết phải có những sản phẩm tài chính chuyên biệt, “may đo” riêng cho các doanh nghiệp xanh, đặc biệt là các dự án cần vốn lớn như năng lượng tái tạo hay xe điện.
- Hạ tầng và tiêu chuẩn: Thiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng nhất đang cản trở sự phát triển của các lĩnh vực công nghệ xanh. Ví dụ, việc thiếu chuẩn sạc xe điện hay tiêu chuẩn dữ liệu cho nông nghiệp thông minh khiến các doanh nghiệp khó mở rộng quy mô. Việc thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng cũng là một thách thức không nhỏ.
Andrew Fairthorne – CEO Stride, một trong các doanh nghiệp khởi nghiệp nhận được hỗ trợ của P4G và ASSIST
Chia sẻ tại sự kiện, anh Trần Minh, đại diện của Forte Biotech, cho biết: “Nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm, đối mặt với rủi ro dịch bệnh rất lớn. Khi dịch bùng phát, thiệt hại về kinh tế có thể lên tới hàng tỷ đồng, thậm chí là phá sản. Giải pháp chẩn đoán nhanh của chúng tôi không chỉ giúp phát hiện sớm mầm bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời, mà còn giúp người nuôi chủ động hơn trong việc quản lý sức khỏe đàn tôm. Chúng tôi tin rằng, công nghệ là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng suất và đảm bảo sự bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.” Anh Minh cũng nhấn mạnh rằng, để những giải pháp như của Forte Biotech tiếp cận được nhiều nông dân hơn, cần có sự hỗ trợ về tài chính và chính sách từ các cơ quan nhà nước, giúp các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo như họ có thêm nguồn lực để nghiên cứu, phát triển và mở rộng thị trường.
Hợp tác công – tư: Chìa khóa cho tương lai xanh
Sự kiện P4G lần này đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đối thoại và hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Các đại biểu cho rằng cần thành lập một liên minh đại diện cho tiếng nói của doanh nghiệp xanh để làm việc chặt chẽ với các nhà hoạch định chính sách.
Các bước tiếp theo được đề xuất bao gồm:
- Tiếp tục đối thoại chính sách và khám phá các cơ chế “sandbox”.
- Phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp với mô hình doanh nghiệp xanh.
- Xây dựng các tiêu chuẩn dữ liệu và kỹ thuật trong các lĩnh vực trọng yếu.
- Tăng cường hợp tác công – tư để phát triển hạ tầng và chính sách.
Chuyên gia đưa ra các giải pháp và giới thiệu các Doanh Nghiệp Xanh tại sự kiện
Sự kiện đã mở ra một hướng đi mới, không chỉ dừng lại ở những cam kết mà đi sâu vào giải quyết những vướng mắc thực tế. Chỉ khi những nút thắt này được tháo gỡ, dòng vốn được khơi thông, các doanh nghiệp xanh Việt Nam mới có thể thực sự cất cánh, góp phần đưa nền kinh tế đất nước đi đúng hướng tăng trưởng bền vững và xanh.
Phương Anh
