Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, chăm sóc và quản lý sức khỏe người lao động không còn dừng lại ở việc tuân thủ các quy định pháp luật, mà đang được đặt trong một yêu cầu cao hơn: chủ động phòng ngừa rủi ro, tối ưu nguồn lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trí tuệ nhân tạo (AI) vì thế trở thành một trong những công cụ then chốt, mở ra hướng tiếp cận mới cho y tế lao động hiện đại.
Chiều 16/12, tại Hà Nội, Hội Y học Lao động Việt Nam (VAOH), phối hợp cùng GenAI và Bệnh viện Mắt Ánh Dương đã tổ chức tập huấn đào tạo “Ứng dụng AI trong chăm sóc và quản lý sức khỏe người lao động” nhằm tích cực đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động và bảo vệ sức khỏe người lao động.
Thực trạng sức khỏe người lao động và yêu cầu đổi mới phương thức quản lý
PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Tú – Chủ tịch Hội Y học Lao động Việt Nam
Phát biểu khai mạc hội nghị tập huấn, PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Tú – Chủ tịch Hội Y học Lao động Việt Nam cho biết: Theo các báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 2,9 triệu ca tử vong liên quan đến tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, trong đó phần lớn là các bệnh hình thành âm thầm do điều kiện lao động không an toàn. Tại Việt Nam, trung bình mỗi năm ghi nhận từ 1.000 – 1.500 ca bệnh nghề nghiệp mới, chủ yếu là bệnh bụi phổi silic, điếc nghề nghiệp, rối loạn cơ xương khớp và các vấn đề sức khỏe tâm thần do cường độ lao động cao.
Thực tế cho thấy, dù hệ thống pháp lý về an toàn, vệ sinh lao động đã tương đối đầy đủ, song công tác quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi diễn biến bệnh tật và đánh giá nguy cơ nghề nghiệp tại nhiều doanh nghiệp vẫn mang tính thủ công, phân tán, khó tổng hợp và thiếu khả năng dự báo sớm.
Chính khoảng trống này đặt ra yêu cầu phải ứng dụng công nghệ, đặc biệt là AI, như một giải pháp mang tính nền tảng.
AI – công cụ chiến lược trong chăm sóc và quản lý sức khỏe người lao động
Trong bài giảng chuyên đề “Ứng dụng AI trong chăm sóc và quản lý sức khỏe người lao động”, PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp – đại diện Hội Y học Lao động Việt Nam – đã phân tích rõ các nhóm hoạt động cốt lõi có thể tích hợp AI, bao gồm: khám sức khỏe, quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, phòng chống dịch bệnh, sơ cứu – cấp cứu tai nạn lao động và nâng cao sức khỏe toàn diện cho người lao động
AI cho phép tự động hóa quy trình tiếp nhận và xử lý dữ liệu y tế, từ việc nhận diện thông tin trên giấy khám sức khỏe, kết quả xét nghiệm, phim X-quang cho đến so sánh dữ liệu giữa các kỳ khám. Trên cơ sở đó, hệ thống có thể phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, hỗ trợ dự báo nguy cơ bệnh nghề nghiệp và đề xuất phương án bố trí lao động phù hợp với tình trạng sức khỏe từng cá nhân.
Không chỉ dừng ở chẩn đoán, AI còn mở rộng sang lĩnh vực điều trị, điều dưỡng và phục hồi chức năng, với các hệ thống nhắc lịch tái khám, theo dõi tiến trình phục hồi và cá nhân hóa chế độ dinh dưỡng, vận động cho người lao động.
Góc nhìn từ thực tiễn đào tạo: AI phải “dùng được ngay” trong doanh nghiệp
Bổ sung cho góc nhìn học thuật, Diễn giả – Chuyên gia đào tạo AI bà Kim Ngà cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà ở năng lực triển khai của đội ngũ nhân sự trong doanh nghiệp.
“Nhiều doanh nghiệp nghe đến AI thì thấy rất hay, rất hiện đại, nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu, dùng công cụ nào, viết câu lệnh ra sao và ứng dụng vào công việc hằng ngày như thế nào cho đúng” bà Kim Ngà chia sẻ.
Theo bà, trong các chương trình đào tạo AI dành cho doanh nghiệp, phương pháp “cầm tay chỉ chuột” được đặt lên hàng đầu. Học viên không chỉ nghe lý thuyết, mà được hướng dẫn trực tiếp cách xây dựng câu lệnh AI để:
- Số hóa và quản lý hồ sơ an toàn – vệ sinh lao động;
- Phân tích dữ liệu khám sức khỏe định kỳ;
- Tự động tổng hợp báo cáo y tế lao động theo quy định;
- Đánh giá nguy cơ rủi ro sức khỏe theo từng vị trí công việc.
Bà Kim Ngà (áo nâu) chia sẻ về đại cương AI và các tác vụ ứng dụng AI trong công tác an toàn lao động tại doanh nghiệp.
“Sau khóa học, cán bộ nhân sự, cán bộ an toàn hay y tế doanh nghiệp hoàn toàn có thể sử dụng AI như một trợ lý thông minh. AI giúp họ tiết kiệm thời gian, giảm sai sót và quan trọng nhất là chuyển từ quản lý bị động sang quản lý dự báo,” Kim Ngà nhấn mạnh.
Phỏng vấn PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp:
AI không thay thế con người, mà nâng tầm y tế lao động
PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp chia sẻ: AI không thay thế con người. AI chỉ là công cụ hỗ trợ.
Trao đổi với phóng viên, PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp khẳng định, ứng dụng AI trong y tế lao động là xu hướng tất yếu, nhưng cần được triển khai một cách khoa học và có kiểm soát.
Phóng viên: Thưa bà, AI sẽ tác động như thế nào đến công tác chăm sóc sức khỏe người lao động trong thời gian tới?
PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp:
AI giúp chúng ta giải quyết những bài toán mà phương pháp truyền thống gặp rất nhiều hạn chế. Ví dụ, với hàng nghìn hồ sơ sức khỏe, nếu làm thủ công thì rất khó phát hiện xu hướng bệnh tật hay mối liên quan giữa điều kiện lao động và sức khỏe. AI có thể phân tích dữ liệu lớn, phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ ra quyết định kịp thời.
Phóng viên: Có ý kiến lo ngại AI sẽ thay thế vai trò của cán bộ y tế?
PGS.TS. Nguyễn Bích Diệp:
AI không thay thế con người. AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Quyết định cuối cùng vẫn phải do con người đưa ra, dựa trên chuyên môn y khoa, đạo đức nghề nghiệp và hiểu biết thực tiễn. Vấn đề là chúng ta cần đào tạo để cán bộ y tế và cán bộ quản lý biết cách sử dụng AI đúng, an toàn và hiệu quả.
Hướng tới mô hình quản lý sức khỏe người lao động thông minh, bền vững
Từ góc độ khoa học đến thực tiễn đào tạo, có thể thấy rằng AI đang mở ra một mô hình quản lý sức khỏe người lao động hoàn toàn mới: liên thông dữ liệu – giám sát thông minh – dự báo rủi ro – ra quyết định dựa trên bằng chứng.
Khi được triển khai đúng cách, AI không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, nâng cao năng suất và phát triển bền vững. Quan trọng hơn, AI giúp chuyển trọng tâm từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa chủ động”, đặt sức khỏe người lao động vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
Một số hình ảnh tại sự kiện:
HẢI TRUNG KIM
