TP.HCM hiện có 159 điểm thường xuyên ngập, gồm 76 điểm tại khu vực TP. HCM trước đây, 52 điểm thuộc khu vực Bình Dương và 31 điểm thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu. Trong số 50 vị trí dự kiến được giải quyết cơ bản đến năm 2030, khu vực trung tâm TP. HCM có 34 vị trí, Bình Dương 9 vị trí và Bà Rịa – Vũng Tàu 7 vị trí.
TP.HCM dự kiến trong giai đoạn 2026 – 2030, hoàn thành 87 dự án với tổng vốn đầu tư khoảng 140.000 tỷ đồng, hướng đến giải quyết cơ bản 50 vị trí ngập.
Theo đại diện Sở Xây dựng TP. HCM, thành phố đang chịu tác động ngày càng rõ của thời tiết cực đoan, triều cường, nước biển dâng và sụt lún đất. Trong khi đó, hệ thống kênh rạch, cống thoát nước và trạm bơm chưa đồng bộ, một số quy hoạch trước đây không còn phù hợp, làm hạn chế khả năng kiểm soát và dành không gian cho thoát nước.
 |
Sau khi hợp nhất, TP.HCM có diện tích khoảng 6.778 km², địa hình và chế độ thủy văn giữa các khu vực có sự khác biệt lớn. Toàn thành phố được chia thành 23 lưu vực chính. Theo tính toán của đơn vị tư vấn, đến năm 2100, nếu không đầu tư các giải pháp chống ngập, rủi ro thiệt hại có thể lên tới 150 triệu USD/năm. Trường hợp đầu tư hệ thống công trình kết hợp giải pháp dựa vào tự nhiên, thiệt hại có thể giảm còn khoảng 50 triệu USD/năm.
Theo đại diện Công ty tư vấn kỹ thuật quốc tế Royal Haskoning DHV, địa hình thấp là một trong những nguyên nhân khiến TP.HCM có nguy cơ ngập cao. Tại 12 phường: Hiệp Bình, Thủ Đức, Tam Bình, Linh Xuân, Tăng Nhơn Phú, Phước Long, Long Bình, Long Phước, Long Trường, Bình Trưng, Cát Lái, An Khánh hiện có diện tích đô thị tăng mạnh trong giai đoạn 1990 – 2020, làm mất nhiều không gian trữ nước. Cùng với đó, tốc độ sụt lún đất trung bình tại TP. HCM và Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 2cm/năm; một số khu vực mới phát triển có tốc độ lún cao hơn.
Bên cạnh chống ngập, TP. HCM cũng đối mặt với yêu cầu nâng tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải đô thị. Theo lộ trình đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu thu gom nước thải đô thị đạt từ 80% trở lên, tỷ lệ nước thải được xử lý đạt quy chuẩn từ 40%-45%. Tuy nhiên, hiện tỷ lệ thu gom mới khoảng 52%, trong khi tỷ lệ nước thải được xử lý đạt quy chuẩn chỉ khoảng 19,5%.
TP. HCM cũng định hướng kết hợp các công trình thoát nước truyền thống với hạ tầng xanh, hồ điều tiết, không gian trữ nước và các giải pháp dựa vào tự nhiên. Cùng với đó là ứng dụng dữ liệu số, công nghệ dự báo và cảnh báo để nâng cao hiệu quả quản lý.
Trần Lê
