Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, Xu hướng thiết kế & Chiến lược đón đầu tương lai

Chiều ngày 12/11, tại TP. Hồ Chí Minh, hội thảo chuyên đề “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế và chiến lược đón đầu tương lai”. Sự kiện diễn ra trước thời điểm Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026, trong bối cảnh kinh tế, chính trị và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu có nhiều thay đổi.

Ngành gỗ và nội thất Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình với nhiều yêu cầu mới từ thị trường quốc tế. Việc triển khai EUDR, cùng những thay đổi trong tiêu chí lựa chọn nhà cung ứng, xu hướng thiết kế và nhu cầu tiêu dùng, đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch của nguồn nguyên liệu và năng lực chuỗi cung ứng.

Theo số liệu của Cục Thống kê, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam đạt hơn 15 tỉ USD trong 10 tháng đầu năm 2026, tăng 6,8% so với cùng kỳ. Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, nhưng giá trị xuất khẩu sang thị trường này giảm 4,1%.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA).

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA), đại diện Ban tổ chức HawaExpo, cho biết bên cạnh hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại, HawaExpo chú trọng nâng cấp kết nối, rút ngắn khoảng cách giữa yêu cầu của người mua và khả năng đáp ứng của nhà cung cấp.

Chuỗi hoạt động Preshow hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật yêu cầu thị trường, lựa chọn sản phẩm trưng bày và chuẩn bị nguồn lực. Theo ông Mẫn, mục tiêu là giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng, chuyển áp lực tuân thủ thành lợi thế kinh doanh trong năm 2027.

Trước đó, ngày 20/10, HAWA phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, với sự tham gia của gần 30 Thương vụ. Hội nghị cung cấp thông tin thị trường xuất khẩu gỗ, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận nhà mua hàng quốc tế thông qua mạng lưới Thương vụ. HawaExpo cũng được quảng bá tại các hội chợ, triển lãm chuyên ngành quốc tế như High Point Market, Tokyo Lifestyle Week, WMF, CIFF tại Thượng Hải và Ambiente tại Đức, nhằm đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tiếp cận đối tác quốc tế, mở rộng kết nối cho doanh nghiệp Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo chuyên đề “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế & chiến lược đón đầu tương lai” diễn ra vào chiều 12/11, TS Trương Tất Đơ, thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp, Đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm – Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các ngành hàng chịu tác động của EUDR bao gồm cà phê, cao su, ca cao, dầu cọ, đậu nành, gỗ và sản phẩm gỗ, gia súc.

Ông nêu ra ba yêu cầu cốt lõi để tuân thủ EUDR. Thứ nhất là không gây mất rừng, sản phẩm phải đến từ lô đất không bị chuyển đối từ rừng sau ngày 31/12/2020. Thứ hai, toàn bộ quy trình sản xuất phải tuân thủ pháp luật Việt Nam (luật về đất đai, lao động, môi trường…). Thứ ba là phải tuân thủ báo cáo thẩm định và đánh giá rủi ro.

Giải pháp nhằm bảo đảm tuân thủ EUDR tại nước ta đó là đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức người dân; hoàn thiện cơ sở dữ liệu và bản đồ rừng/vùng nguyên liệu; phát triển chứng chỉ rừng; tăng cường đối thoại cập nhật quy định chính thức từ EU.

Về phía doanh nghiệp, cần nắm vững quy định EUDR; điều chỉnh mô hình sản xuất phù hợp; thực hiện thu thập thông tin và đánh giá rủi ro; ưu tiên sử dụng nguồn nguyên liệu hợp pháp và có chứng chỉ truy xuất nguồn gốc.

Theo TS Trương Tất Đơ, việc tuân thủ EUDR không chỉ nhằm mục đích xuất khẩu hàng hóa sang EU mà còn là cơ hội để thúc đẩy chuyển đổi xanh và phát triển bền vững cho toàn ngành nông nghiệp Việt Nam.

Ở góc độ doanh nghiệp Việt Nam, ông Trần Lam Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ HAWA, cho rằng ngành gỗ cần đầu tư nhiều hơn vào thiết kế, xây dựng câu chuyện sản phẩm và phát triển thương hiệu để nâng cao giá trị xuất khẩu.

Ông dẫn ví dụ một doanh nghiệp nội thất có thể bán chiếc ghế với giá khoảng 2.000 USD tại Mỹ, trong khi sản phẩm thông thường chỉ khoảng 100 USD, nhờ xây dựng được thương hiệu riêng. Vấn đề thiết kế là vô cùng quan trọng. Chỉ có thiết kế, chỉ có mình viết lên câu chuyện mới tạo được giá trị gia tăng.

Theo ông, câu chuyện về nguồn gốc nguyên liệu, sinh kế người dân và yếu tố môi trường có thể trở thành một phần giá trị của sản phẩm. Chẳng hạn, gỗ keo trồng tại Cà Mau có thể gắn với câu chuyện về vùng đất và đời sống người dân địa phương, kết hợp với thiết kế để tạo bản sắc riêng khi tiếp cận người tiêu dùng Mỹ.

Ông Sơn cũng chỉ ra xu hướng tiêu dùng tại Mỹ đang chuyển sang các sản phẩm nội thất bọc đệm, ghế điều chỉnh tư thế và nội thất tích hợp công nghệ phục vụ sức khỏe.

Chia sẻ tại hội thảo ông Jerome cho biết, các nhà bán lẻ Mỹ ngày càng tìm kiếm những đối tác cung cấp giải pháp toàn diện, từ tự thiết kế và phát triển sản phẩm theo mô hình ODM đến sở hữu kho hàng tại Mỹ, có bộ phận hỗ trợ bán hàng để kịp thời xử lý những vấn đề về tồn kho, chất lượng sản phẩm. Tốc độ đáp ứng cũng là một lợi thế. Nếu đối thủ cần một tuần để làm mẫu, doanh nghiệp nên tìm cách hoàn thành trong 48 giờ; nếu đối thủ mất 24 giờ để báo giá, doanh nghiệp có thể rút xuống còn 5 giờ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu nhu cầu của nhà bán lẻ, đề xuất sản phẩm mới và duy trì chất lượng, tiến độ giao hàng ổn định, thay vì chỉ chờ nhận yêu cầu báo giá.

Từ góc độ của đơn vị mua hàng, ông Reine Karlsson, Giám đốc điều hành Scale Up Oy Ltd (đơn vị chuyên tìm mua hàng nội thất tại khu vực Châu Á) lưu ý các doanh nghiệp Việt Nam về ranh giới giữa việc có chứng từ và khả năng truy xuất thực tế có hệ thống. Ông nhấn mạnh, một chứng nhận đơn lẻ không thể thay thế cho một chuỗi bằng chứng liên kết chặt chẽ từ sản phẩm hoàn thiện, lô sản xuất, đến vật liệu và dữ liệu lô đất.

Ông Reine Karlsson đưa ra lời khuyên nên xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc ngay từ trước khi sản xuất, bởi đây là thời điểm ít tốn kém nhất để xử lý các khoảng trống dữ liệu trước khi chính thức cam kết nguồn vật liệu. Sẵn sàng EUDR không phải là một chứng nhận. Đó là năng lực chuỗi cung ứng có thể lặp lại. Khi chất lượng và giá cả giữa các nhà cung cấp ngày càng tương đương, việc sở hữu một chuỗi cung ứng minh bạch không chỉ giúp giảm trở ngại cho người mua mà còn trực tiếp nâng cao năng lực chào hàng của doanh nghiệp Việt Nam trên bàn đàm phán.