Thông tin từ Bộ Nội vụ về góp ý liên quan hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới và Luật Hoạt động chữ thập đỏ, Công ty TNHH Canon Việt Nam cho rằng, thiếu hụt lao động phổ thông đang diễn ra nghiêm trọng tại các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt ở những khu công nghiệp lớn. Nhu cầu tuyển dụng cao trong khi việc tìm kiếm lao động ngày càng khó khăn khiến doanh nghiệp gặp áp lực trong việc duy trì sản lượng và đáp ứng đơn hàng.
Doanh nghiệp cho rằng khi không đủ nhân lực, chi phí tuyển dụng tăng nhưng năng suất có thể giảm, sản lượng không đạt kế hoạch, tiến độ đơn hàng bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến doanh thu và đóng góp ngân sách.
Từ thực tế này, Canon Việt Nam kiến nghị xem xét lại một số quy định của pháp luật lao động theo hướng linh hoạt hơn, trong đó đáng chú ý là giới hạn thời gian làm thêm.
 |
| Lao động tại Công ty TNHH Canon Việt Nam – Khu công nghiệp Thăng Long. |
Theo doanh nghiệp, quy định hiện hành về thời giờ làm thêm chưa hoàn toàn đáp ứng nhu cầu thực tế trong bối cảnh thiếu lao động. Người lao động cũng có nhu cầu làm thêm để tăng thu nhập. Canon Việt Nam dẫn kết quả khảo sát năm 2023 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho thấy 76,2% người lao động được khảo sát tình nguyện làm thêm giờ để có thêm thu nhập; thời gian làm thêm mong muốn bình quân là 47,3 giờ/tháng.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp đề xuất nâng giới hạn làm thêm lên 400 giờ/năm và có thể áp dụng mức 500 giờ/năm đối với một số ngành đặc thù.
Đây là đề xuất xuất phát từ nhu cầu sản xuất và nhu cầu tăng thu nhập của một bộ phận người lao động. Tuy nhiên, kiến nghị này chưa được tiếp thu trong tài liệu giải trình do chưa phù hợp với mục đích, yêu cầu và phạm vi sửa đổi của dự thảo luật. Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu các vấn đề chính sách về lao động trên cơ sở thực tiễn, pháp lý trong thời gian tới.
Kiến nghị mở thêm nguồn tuyển lao động
Một điểm đáng chú ý trong kiến nghị của Canon Việt Nam là đề xuất mở rộng nguồn cung lao động phổ thông từ nước ngoài.
Theo doanh nghiệp, các quy định về lao động nước ngoài hiện chủ yếu hướng đến nhóm quản lý, chuyên gia và lao động kỹ thuật cao. Trong khi đó, doanh nghiệp sản xuất đang có nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông nhưng chưa có cơ chế riêng để tiếp cận nguồn nhân lực từ một số quốc gia có nguồn lao động dồi dào và gần Việt Nam như Campuchia, Myanmar, Lào.
Canon Việt Nam kiến nghị xây dựng khung pháp lý phù hợp cho việc tuyển dụng lao động phổ thông từ các quốc gia này, qua đó bổ sung nguồn nhân lực cho những ngành đang thiếu người.
Doanh nghiệp cũng đề xuất tạo điều kiện để sinh viên nước ngoài thực tập tại Việt Nam có thể lựa chọn công việc phù hợp với nguyện vọng cá nhân. Theo lập luận của Canon Việt Nam, đây có thể là nguồn nhân lực trẻ, năng động, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp trong những giai đoạn thiếu hụt lao động tạm thời.
 |
Muốn kéo dài thời gian thử việc
Canon Việt Nam tiếp tục kiến nghị sửa quy định về thời gian thử việc đối với lao động phổ thông.
Theo doanh nghiệp, thời gian thử việc không quá 6 ngày làm việc hiện nay quá ngắn để doanh nghiệp đánh giá đầy đủ khả năng đáp ứng công việc của người lao động, nhất là với các vị trí làm việc theo dây chuyền, lắp ráp, đóng gói hoặc vận hành thiết bị.
Doanh nghiệp cho rằng trong những ngày đầu, người lao động cần thời gian để làm quen với quy định an toàn, quy trình vận hành, thao tác công việc và yêu cầu nội bộ. Vì vậy, thời gian thực tế còn lại để đánh giá năng lực, tốc độ, độ chính xác và khả năng phối hợp là khá hạn chế.
Từ đó, Canon Việt Nam đề xuất nâng thời gian thử việc tối đa đối với lao động phổ thông lên 15 ngày làm việc.
Theo doanh nghiệp, việc kéo dài thời gian thử việc có thể giúp cả doanh nghiệp và người lao động có thêm cơ sở đánh giá mức độ phù hợp trước khi quyết định gắn bó lâu dài.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng chưa được tiếp thu trong phạm vi sửa đổi dự thảo luật lần này.
Đề nghị linh hoạt hơn trong thanh toán lương
Một kiến nghị khác của Canon Việt Nam liên quan đến thời hạn thanh toán tiền lương khi người lao động chấm dứt hợp đồng.
Doanh nghiệp cho rằng yêu cầu thanh toán trong vòng 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng có thể gây áp lực đối với những doanh nghiệp có người lao động nghỉ việc rải rác trong tháng.
Trong khi phần lớn doanh nghiệp tổ chức trả lương theo kỳ cố định, việc phải xử lý các khoản thanh toán riêng ngoài kỳ có thể làm tăng khối lượng công việc của bộ phận nhân sự, kế toán, đồng thời phát sinh thêm chi phí vận hành và nguy cơ sai sót trong quá trình tính lương, bảo hiểm, thuế.
Canon Việt Nam đề xuất cho phép thanh toán tiền lương cho người lao động chấm dứt hợp đồng theo kỳ trả lương định kỳ mà hai bên đã thỏa thuận.
Doanh nghiệp cũng kiến nghị làm rõ cơ chế trả lương đối với người lao động nước ngoài thuộc trường hợp điều chuyển hoặc di chuyển nội bộ trong tập đoàn. Theo Canon Việt Nam, quy định hiện hành chưa thể hiện đủ rõ về vấn đề này, trong khi một số quy định pháp luật khác đã đề cập đến tiền lương, tiền công của nhóm lao động này.
Tài liệu giải trình cho thấy nhiều kiến nghị của doanh nghiệp chưa được tiếp thu trong lần sửa đổi này. Dù vậy, Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu chính sách trong lĩnh vực lao động dựa trên cơ sở pháp lý và thực tiễn. Đây cũng là cơ sở để các vấn đề phát sinh từ thực tế sản xuất, tuyển dụng và sử dụng lao động tiếp tục được xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách.
